English
اطلاعات تماس
 
تلفن: 81032220 021 98+
نمابر: 81032200 021 98+
آدرس دبیرخانه: تهران: کریمخان زند، نبش شهید عضدی(آبان شمالی)، پلاک 76 طبقه دوم، شماره 212 .............................................. کانال تلگرام : https://telegram.me/IISAchannel شماره پیام رسان: 09398897655
پست الکترونیکی: iisa.centraloffice@gmail.com
کد پستی: 1597633141
مشاهده خبر
گزارش تفصیلی از برگزاری نشست تخصصی از صلح‌بانی تا صلح‌سازی

نشست تخصصی «از صلح‌بانی تا صلح‌سازی» به مناسبت ۲۹ ماه می سالروز بین‌المللی حافظان صلح ملل متحد به همت انجمن ایرانی روابط بین‌الملل و با همکاری گروه حقوق عمومی و بین‌الملل در روز شنبه 13 خرداد 1396 در تالار دفاع دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی برگزار شد. در این نشست دکتر سید قاسم زمانی، دکتر آرامش شهبازی، دکتر حمید صالحی، دکتر ضیاءالدین صبوری، دکتر پوریا عسگری و دکتر مجید رضا مومنی حضور یافته و به سخنرانی پرداختند.

* صلح پایدار لازمه توسعه پایدار

در ابتدای نشست، دکتر مجید رضا مومنی استاد دانشگاه علامه ضمن توصیفی از صلح و رابطه آن با توسعه بیان کرد: این دو مقوله مهم جایگاه ویژه‌ای را برای سیاستگزاران و دولت‌ها پیدا کردند و در روند صلح‌سازی امروز مجموعه‌ای از فرآیندهای جدید را داریم و بازیگران جدیدی فراتر از نیروهای نظامی دخیل در مقوله صلح وارد شدند و این نشست در واقع برای رسیدن به درک مشترک ببن حوزه‌های حقوق و روابط بین‌الملل تشکیل شده است .

دکتر مومنی واقعیت‌های سیاست نظام بین‌الملل را موجب تحول تمام ابعاد زندگی بشر دانست و گفت: صلح نیز در این راستا متحول شده و روند صلح‌بانی علی‌رغم انتقادات وارد شده نیازمند پشتیباتی و حمایت است و نباید در راستای صلح دست از تلاش کشید؛ چراکه صلح پایدار لازمه رسیدن به توسعه پایدار است.

 

** عنصر فرهنگی و توجه به حقوق بشر، عامل اصلی صلح‌سازی

دومین سخنران این نشست دکتر ضیاءالدین صبوری بود که با یادآوری اینکه به‌طور متوسط سالانه ۵۰ نفر در راه صلح‌بانی جان خود را از دست می‌دهند، گفت: از سال 1948 تا سال 2015 حدود 3 هزار و 358 نظامی و غیرنظامی برای حفظ صلح و امنیت بین‌المللی جان خود را از دست داده‌اند که اگر آمار یک سال و اندی اخیر را هم اضافه کنیم، بیانگر عمق فاجعه خواهد بود.

وی با اشاره به اینکه عنصر فرهنگی همواره عامل استحکام صلح  بوده، به معرفی نسل اول و دوم عملیات صلح‌بانان ملل متحد به عنوان بزرگ‌ترین سازمان بین‌المللی نقش‌آفرین در امر تأمین ثبات و آرامش در دوران پس از بروز درگیری‌های خشونت‌آمیز و مسلحانه در مناطق بحرانی جهان پرداخت و گفت: نسل اول پس از تشکیل سازمان ملل و با هدف اعزام و استقرار نیرو بین نیروهای متخاصم بود که با سه شرط رضایت دولت میزبان، بیطرفی و عدم توسل به زور باید همراه می‌بود اما با پایان یافتن جنگ سرد و تغیر ماهیت مخاصمات از بین‌المللی به داخلی، نسل دوم نیروهای صلح‌بانی وارد عرصه شدند که ترکیبی از مأموریت‌های غیرنظامی و نظامی را شامل شده و به نوعی از حفظ صلح تا صلح‌سازی را بر عهده دارند.

وی همچنین با یادآوری تفاوت مفهومی و ماهوی موجود میان سه عبارت و اصطلاح «حفظ صلح، ایجاد صلح و تحکیم صلح یا صلح‌سازی»، تحقق صلح پایدار را در گرو شناخت مشکلات موجود کشورها و عوامل ایجاد مخاصمات دانست و افزود: در این راستا توسعه اقتصادی و اجتماعی و نیز توجه به عدالت اجتماعی، توسعه دموکراسی، خلع سلاح و احترام به حقوق بشر ضروری است.

وی ادامه داد: تحکیم صلح نیازمند بازسازی آثار جنگ است و نظام ملل متحد در بسیاری از مقوله‌ها صرفاً واکنشی عمل کرده که این مقوله مورد نقد و انتقاد منتقدین این نهاد بین‌المللی بوده است. اما با پی بردن به اهمیت و ارزش پیشگیری، نظام ملل متحد به این نتیجه رسیده که باید تدبیری اساسی برای بقای صلح بیندیشد و فراتر از تلاش برای پایان دادن به درگیری‌ها و ترک مخاصمات، در بلندمدت با احیای مجدد زیرساخت‌های توسعه اجتماعی و اقتصادی، به نهادسازی، ایجاد و توسعه دموکراسی، رعایت حقوق بشر و آشتی ملی کمک رساند تا کابوس جنگ از میان ملت‌ها رخت بندد.

این استاد دانشگاه با بیان اینکه کشورها پس از مناقشه‌ها همچنان درگیر تهدیدهای اجتماعی و اقتصادی و مخاصمات بین کشورها بوده و جنگ‌های داخلی و نسل کشی از جمله تهدیداتی است که همچنان صلح میان ملت‌ها را نشانه می‌رود، تصریح کرد: تحقیقات نشان می‌دهد که تقریباً نیمی از کشورهایی که از مناقشه خلاصی یافته‌اند، طی 5 سال از انعقاد توافق صلح مجدداً به دامن جنگ فروغلتیده‌اند.

وی در همین باره ضمن اشاره به تأثیر حیاتی گزارش هیأت عالیرتبه دبیرکل اسبق و شناسایی 6 دسته از تهدیدات جدید در تصمیمات نهایی اجلاس سران ملل متحد در سال 2005 ، تشکیل کمیسیون تحکیم صلح را از دستاوردهای نوین و توسعه‌مدار سازمان ملل خواند و گفت: پس از پایان مخاصمه و ترک منازعه، دلایل فرهنگی باید مورد توجه قرار گیرد؛ چرا که عنصر فرهنگی در تحکیم صلح بسیار مهم است و تبادل فرهنگی می‌تواند بستر امنیت جهانی را از مسیر شناخت ملت‌ها از یکدیگر محقق و در این مسیر، پیوند صلح میان ملت‌ها مستحکم شود.

وی خاطرنشان کرد: امروزه دولت‌ها به ناکارآمدی شیوه‌های قدرت‌محور پی برده و به این نتیجه رسیده‌اند که تنازعات فرهنگی در طول تاریخ باعث تنازعات فیزیکی بوده است که این خود ریشه در سوء تفاهم‌ها و فقدان شناخت ملت‌ها نسبت به یکدیگر داشته است.

 دبیر انجمن ایرانی روابط بین‌الملل در بخش دیگری از سخنانش با بیان اینکه امروزه دولت‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که با تکیه بر فرهنگ می‌توان به بهبود روابط خود در عرصه بین‌الملل دست یافت، بهره‌گیری از فرهنگ و عناصر فرهنگی در روابط موجب کاهش تنش و تعارض در روابط میان کشورها می‌شود.

وی تأکید کرد که روابط فرهنگی ابزاری برای صلح است و فرهنگ صلح در سایه بسط و توسع هروابط فرهنگی پدید می‌آید.

وی همچنین با تبیین نقش دیپلماسی فرهنگی در توسعه صلح، دو ایده برخورد تمدن‌ها و گفتگوی تمدن‌ها را تبلور دو نگاه و نگرش کاملاً متباین دانست که کاربست اولی بر یک دیدگاه واقع‌گرایانه مبتنی بر قدرت سخت و دیگری بر یک دیدگاه فرهنگی مبتنی بر قدرت نرم استوار شده است.

دکتر صبوری در پایان در پاسخ به پرسش‌های حاضران تأکید کرد: در حوزه‌های پر مناقشه و پر مخاصمه روابط بین‌الملل می‌توان با تکیه بر ادبیات حقوق بشر به صورت مسالمت‌آمیز و بدون تشدید تنش از یک صلح شکننده به یک صلح پایدار گذار کرد.

دبیر انجمن ایرانی روابط بین‌الملل همچنین تأکید کرد که در بلندمدت برای احیای زیر ساخت‌ها و نهادسازی برای توسعه دموکراسی و رعایت حقوق بشر باید تمهیداتی اندیشیده شود تا جنگ‌ها و مخاصمات برای بارهای بعدی تکرار نشوند.

 

*** ضرورت حضور زنان در صلح‌سازی

سخنران بعدی دکتر آرامش شهبازی نیز با بیان مطالبی به موقعیت فعلی جامعه بین‌الملل گفت: تحول مفهومی صلح، امروزه به صلح بانان نیز سرایت کرده و دیگر صرفا کلاه آبی‌ها حافظان صلح بین‌الملل نیستند، و به طور مثال تمام افراد حاضر در نشست نیز صلح‌بان هستند.

 وی افزود: هم اینک به افغانستان حمله تروریستی می‌شود و انواع بیماری ها و عوامل متعدد صلح جهانی را تهدید می‌کند.

وی به اقدامات نظامی حافظان صلح ملل اشاره کرد و ادامه داد: با توجه به هزینه‌های قابل ملاحظه حمایت مالی از این نیروها، سازمان ملل این بودجه را به یک سوم تقلیل داد و یکی از مواجهات نیروهای حافظ صلح توجه به مردمی است که در آن جغرافیا هستند و یکی از این گروه‌ها زنان هستند و با افزایش زنان در نیروهای حافظ صلح ملل متحد پس از تصویب قطعنامه ۱۳۲۵ مشارکت زنان در حوزه صلح‌بانی افزایش یافت؛ چرا که طیف بسیاری از آسیب‌دیدگان جنگ‌ها زنان هستند که علاوه بر مخاصمه، درگیر تجاوزهای ناشی از ناامنی بودند و لازم بود به‌طور ویژه به آنها پرداخته شود، ضمن آن که زنان در ارتباط‌گیری با آسیب دیدگان موفق‌تر عمل کردند و به این نحو زنان آسیب‌دیده سطح دسترسی بیشتری به نیروهای صلح‌بانی خواهند داشت .

شهبازی به افزایش حضور زنان در نیروهای صلح‌بانی از یک درصد تا ۳۰ درصد در سال ۲۰۱۶ به عنوان یک نقطه مورد توجه اشاره کرد و گفت: با این وجود نتایج عددی سازمان ملل چندان مورد توجه نیست، و چه بسا جمعیت مردمحور باید به طور جدی مورد توجه قرار گیرد و در واقع صلح‌بانی و صلح‌سازی به هم پیوسته و لازم و ملزوم یکدیگرهستند و صلح‌سازی تکلیفی برای صلح بانان است و در مفهومی همه ما صلح بان هستیم و امیدوارم مشارکت زنان در صلح‌بانی و صلح‌سازی ملل متحد بیش از بیش گسترش یافته وبسیط شود .

 

****دموکراسی به سمت جنگ نمی رود

در این نشست، دکتر حمید صالحی نیز با بیان سخنانی در اهمیت صلح گفت: صلح مقوله بسیار مهم و گوهری نایاب است و نباید آن را در کنفرانس‌ها خلاصه کرد و غفلت از دموکراتیک‌سازی جوامع، یکی از عوامل بروز جنگ است و از منظر بین‌المللی باید توجه کرد که امروزه نظام بین‌الملل آنارشی است و قوانین بین‌المللی ضمانت اجرا ندارد.

وی همچنین بیان کرد: کشورهایی که به سمت اقتدار رفتند، ازعوامل آغاز کننده جنگ هستند در حالی که کشورهای خواهان دموکراسی به سمت جنگ نمی‌روند و این در جنگ عراق علیه ایران مشهود بود .

صالحی به سکوت ۲۰ ثانیه‌ای سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در برابر پرسش خبرنگاری که از دموکراسی عربستان جویا شد، اشاره و اظهار کرد: این نشان از درهم‌ریختگی ساختار است و ما معتقدیم در راستای صلح هر اقدامی انجام دهیم، خداوند کمک خواهد کرد و ژاپنی‌ها در مورد صلح سه استراتژی در قانون اساسی خود نهادینه کردند اول، احترام به انسان‌ها، دوم، رعایت حقوق بشر و سوم اینکه به سمت هیچ جنگی نروند و حتی از آمریکایی‌ها کینه ای ندارند و گفتند کینه تا ابد نمی‌تواند تداوم یابد و این راهبرد آنها برای برقراری صلح است و به نوعی الگوی خوبی است برای دیگر کشورها و خدمات صلح به طور کلی برای تمام بشریت خواهد بود و جوامع می‌توانند خدمات شایانی به صلح کنند و در واقع چراغ روشن صلح در دل تاریکی بی تاثیر نخواهد بود و هر نوشته‌ای، قلمی و نشستی برای صلح بر بهبود زندگی بشریت بی‌تأثیر نخواهد بود.

***** فصل ششم منشور نکات خصمانه دارد

سخنران بعدی نشست، دکتر پوریا عسکری نیز ضمن تحلیل نیروهای صلح‌بانی و بودجه‌های حمایتی آنها گفت: این روش صلح‌بانی روشی پر ایراد است و سازمان ملل متحد با این شیوه توسل به زور داشته و در قالب فصل شش به کار برده شده، اما محتوا فصل هفتمی بوده و عملیات تهاجمی هدفمند صورت پذیرفته است و این شبیه دفاع نیست و از آنجا که در قالب فصل شش منشور ملل متحد است، با حساسیت مواجه نمی‌شود و توسط کلاه آبی‌ها صورت می‌گیرد و البته با وجود هزاران هزار نمونه غرورآفرین، تهاجم‌ها توسط نیروهای کلاه آبی‌ها صورت گرفته و برخی از اعمال فصل هفت توسط نیروهای حافظ صلح و در قالب فصل شش انجام می‌شود .

وی تصریح کرد: نه بشریت و نه حقوق بین‌الملل در رأس صلح‌بانی نیست و سیاست، محور تحولات صلح است و تا زمانی‌که جنگ نباشد، عملیات صلح نیز وجود ندارد و حامیان اصیل صلح امروز از دیالوگ دیگری صحبت می‌کنند و در واقع گفتمان صلح‌بانی فرسوده است و مورد نقد نهادهای مدنی است در حالی که صلح در مفهوم منفی، نبود جنگ است و باید به صلح مثبت همراه با توسعه پایدار و حق بشری توجه کرد و این موارد از مجرای صلح‌بانی محقق نمی‌شود بلکه از مجرای فرهنگی محقق خواهد شد و این صلح‌سازی است و حرکت به سمت صلح مثبت است .

 

****** احترام به حقوق بشر نتیجه صلح‌سازی

سخنران پایانی، دکتر سیدقاسم زمانی استاد حقوق بین‌الملل با بیان سخنانی از اقدامات صلح‌بانی دفاع کرد و گفت: تمام اقدام های صلح‌بانی در راستای صلح است .

وی به سابقه تاریخی سازمان ملل و نهادهای بین‌المللی اشاره کرد و افزود: مفهوم صلح در ابعاد مختلف فعالیت‌های صلح‌بانی مشهود است و جنبه‌های دفاع دارد و لازمه رسیدن به توسعه پایدار است .

دکتر زمانی اظهار داشت: در منشور سازمان ملل صلح‌بانی و صلح‌سازی توامان مورد توجه قرار گرفت اما به دلیل پایان جنگ دوم جهانی صلح‌بانی بیشتر مورد توجه قرار گرفت. صلح مثبت به مفهوم امحای اشکال تمام خشونت در عرصه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی است و مستلزم رعایت موازین حقوق بشر است و همچنین می‌تواند بر پایه عدالت اجتماعی قرار بگیرد.

وی افزود: صلح‌سازی مستلزم توسعه حیات و حق حیات و ریشه‌کن کردن گرسنگی طبق اساسنامه فائو است و یکی از مقوله‌های مهم صلح‌سازی توجه به بهداشت و سلامت اجتماعی و روانی و جسمی است که هدف سازمان جهانی بهداشت را نیز تشکیل می‌دهد. بنابراین صلح‌سازی در مفهوم جدید خود به حق‌هایی ربط پیدا می‌کند که با مخاصمات مسلحانه فاصله بسیاری دارند و احترام به حقوق بشر پیش‌شرط صلح‌بانی و نتیجه صلح‌سازی است و صلح‌بانی و پاسداری از صلح بر وجود صلح مبتنی است.

 

با سپاس از آقای بنیامین صادقی و خانم اکرم‌السادات حسینی

منبع: روابط عمومی انجمن ایرانی روابط بین‌الملل
تاریخ انتشار: 1396/03/15 - 4:27
دیدگاه ها
شاید مهم ترین انتظار پراگماتیک از یک نهاد علمی- پژوهشی آن است که بیش از آن که تماشاگر ‏موجودیت و سپری شدن عمر خود باشد، در بهره برداری از فرصت ها و خلق آثار و نتایج مثبت، ‏کیاست و کفایت به خرج دهد.‏
شاید مهم ترین انتظار پراگماتیک از یک نهاد علمی- پژوهشی آن است که بیش از آن که تماشاگر ‏موجودیت و سپری شدن عمر خود باشد، در بهره برداری از فرصت ها و خلق آثار و نتایج مثبت، ‏کیاست و کفایت به خرج دهد.‏