English
اطلاعات تماس
 
تلفن: 81032220 021 98+
نمابر: 81032200 021 98+
آدرس دبیرخانه: تهران: کریمخان زند، نبش شهید عضدی(آبان شمالی)، پلاک 76 طبقه دوم، شماره 212 .............................................. کانال تلگرام : https://telegram.me/IISAchannel شماره پیام رسان: 09398897655
پست الکترونیکی: iisa.centraloffice@gmail.com
کد پستی: 1597633141
مشاهده خبر
گزارشی از برگزاری کارگاه دانش افزایی رویکردهای صلح در محیط امنیتی ایران با عنوان پوشش و بخشایش در ساحت دین و سیاست

 کارگاه دانش افزایی رویکردهای صلح در محیط امنیتی ایران با عنوان پوزش و بخشایش در ساحت دین و سیاست به همت دانشگاه خوارزمی و با همکاری انجمن ایرانی روابط بین الملل، انجمن علمی مطالعات صلح و انجمن علوم سیاسی و برخی نهادهای علمی دیگر روز سه شنبه 29 فروردین 1396 در سالن ۱۷ شهریور دانشگاه خوارزمی برگزار شد.

 در ابتدای مراسم دکترغلامرضا کریمی گزارشی از فعالیت‌های دانشگاه خوارزمی در حوزه های آینده پژوهی، محیط زیست، آب، دین در عرصه روابط بین الملل ارایه کرده و به شکل گیری مرکز مطالعات اروپا در دانشگاه خوارزمی و همکاری نزدیک با اتحادیه اروپا و مشارکت در پروژه هایی مانند ۲۰۲۰ اشاره کرد. 

  در ادامه سخنران اصلی" دکتر محمد جعفر محلاتی" سفیر پیشین ایران در سازمان ملل متحد و استاد کنونی دانشگاه اوبرلین ایالات متحده به ایراد سخنرانی پرداخت.

وی با اشاره به ده سال کار خویش در دستگاه دیپلماسی، ده سال تدریس روابط بین الملل و ده سال مطالعه‌ی الهیات، بیان نمود که دنبال پل زدن بین این سه تجربه خویش است و در ادامه سخانش را اینگونه پیش گرفت: 

رشته الهیات صلح سابقه چندانی ندارد و صلح پایدار و یا صلح استراتژیک نگرش مسلط روابط بین الملل می باشد و امروزه صلح پایدار مبتنی بر صلح لیبرال است نگاه لیبرالی صلح پایدار بر سه عنصر قرار دارد اول از طریق ایجاد دموکراسی دوم حقوق بشر و سوم بازار آزاد است و وقوع جنگ های جهانی صلح لیبرال را مورد آسیب قرار داد واگر بخواهیم آسیب‌شناسی از صلح لیبرال داشته باشیم فقدان موضوع فرهنگ بود وامروزه صلح به معنای فقدان جنگ نیست بلکه ساحت اول صلح است.

 یکی از مهم ترین جنبه‌های صلح پژوهی اخلاق جنگ است به آن ساز و کارهای اخلاقی اشاره دارد که بتوان جنگ را کنترل و یا اتمام نمود و ما در ادبیات خویش به موارد گران قیمتی از فرهنگ صلح بر می خوریم به طوری که یک شهروند امریکایی اخیرا با پرداخت بیش از ۱۰۰ هزار دلار به روزنامه نیویورک تایمز تقاضا نمود که این یک بیت از مولانا را به زبان فارسی و انگلیسی در یک صفحه کامل این روزنامه قرار دهند و آن بیت شعر این بود:

آن سوی مرز درست و نادرست/ صحنه دیدار بین ما و توست

و این بدین معنی است که خارج از صفحه آن که چه کسی حق و باطل است بنشینیم و با یکدیگر گفتگو صحبت و مذاکره کنیم و یا سعدی میگوید:

 تو مگو همه به جنگند و زصلح من چه آید/ تو یکی نه ای هزاری تو چراغ خود برافروز

 اخلاق جنگ در نهایت ما را به نقطه آتش بس می رساند اما پس از آتش‌بس ممکن است در محیط صلح سرد یا جنگ سرد قرار گیریم و پرسش اساسی این است که چگونه می توان از صلح سرد و جنگ سرد عبور کنیم؟ پاسخ استفاده از پوزش و بخشایش است. بخشایش ما را حداکثر به نقطه صفر صلح می رساند یعنی نقطه ای که نقطه خنثی و بی تفاوتی است و جنگ سرد و یا جنگ گرم و صلح سرد هم در این نقطه وجود ندارند و دو طرف دیدگاه منفی نسبت به هم ندارند اما تمایلی هم به یکدیگر  ندارند و وارد خانه جدیدی به نام" دوستی" می شویم که تمرکز من و مطالعات بنده بر روی این گفتمان بیشتر است و اکنون نیز در حال انتشار کتابی به نام "دوستی به مثابه جهان بینی" در نشر هرمس هستم.

 صحبت دوستی در عرصه روابط بین الملل بسیار مهم است وما در اخلاق جنگ در ادبیات خویش می‌بینیم که رستم هنگامی که به جنگ با دیو سپید می‌رود هیچ‌گاه در خواب به او حمله نکرده و او را بیدار کرده و سپس با هم میجنگند یکی از موضوعات مهم دیگر این که جنگ برهنه کننده نظام های اخلاقی کشورهاست و این که نظام اخلاقی مردم یک جامعه بر چه اصول اخلاقی استوار است در واقع جنگ بزک های تمدنی را از ما میگیرد و اندام برهنه ما را هویدا می سازند و همچنین ما در ادبیات خویش داریم که می‌گوید جویباری را پرسیدند از چه چنین صاف و زلالی؟ گفت: "گذشتم." در اینجا گذشت هم به معنای عبور کردن و هم به معنای بخشیدن است که به زلالی منتهی و منجر می‌شوند. بخشایش حقیقی به گذشته و تمام گذشته ما معطوف می شود تا آینده ممکن گردد ویا "آندره اسپانویل" می گوید: "بخشایش سوگواری برای نفرت خویش است" و ما شاهد نمونه هایی از پوزش و بخشایش در عرصه سیاست و روابط بین الملل از سوی کشورهایی مانند اسپانیا، ژاپن و افریقای جنوبی بوده ایم و یا سخنان نخست وزیر ژاپن که گفت:" امروز من عذرخواهی می کنم تا نسل های آینده من مجبور به عذرخواهی نشوند."

 ما باید در کشور دارای نقشه آشتی باشیم همچنین اگر بخواهیم از منظر دینی به صلح در قرآن نگاه کنیم میبینیم که موضوع قصاص،دیه و عفو در مقابل ما قرار دارند اما عفو در بالاترین مرتبه قرار دارد و یا بخشایش دسته جمعی است و یا این که اگر خداوند بخواهد جامعه بشری را بر اساس عدالت تنبیهی اداره کند جهان اداره نمی‌شود و ما باید به این مرحله برسیم که در روابط بین الملل و سیاست بدون بخشش راهی وجود ندارد و در واقع در ادبیات دینی شفاعت به معنای همان میانجیگری روابط بین الملل است یعنی یک فرد دارای اعتبار روی به میانجیگری می آورد و ما در ادبیات دینی طیف معنایی گسترده ای برای صلح می‌توانیم بیابیم، مانند: صبر، مدارا، عفو، صفح، غفران، اصلاح، محو و تبدیل اشاره کنیم که عفوعبارت از مجازات صرف نظر کردن است، صفح پرهیز از ملامت است و غفران پوشاندن خطا به هدف این که دیگران آن را نبینند و درمحوعمل صالح، عمل بد را از بین می‌برد و تبدیل چیزی شبیه به معجزه است و همه اینها قابل صادر شدن به روابط بین الملل است.

صلح و جنگ از اذهان افراد شروع می شود و سپس به صورت تئوری و عمل در می آید در جوامع گذشته جنگ به عنوان یک کسب حلال در نظر گرفته میشد در صورتی که امروز ما با رویکردهای متفاوتی روبرو هستیم، مجموعه روزهایی که پیامبر اسلام در طول بیست و سه سال به جنگ سپری شد،از لحاظ تعداد روزها از یک سال کمتر بود و یک پرسش اساسی وجود دارد آیا قهرمان ها فقط در جنگ ها ظهور می کنند؟ در صورتی که به نظر در محیط صلح نیز قهرمان ها ظهور می کنند و همچنین فقهای ما تلاش بسیاری کردند تا از آن دوگانگی دارالسلام و دارالکفر خارج شوند و با ایجاد ادبیاتی مانند دارالعم و دارالپیمان تلاش نمودند که از آن حالت دو گانگی خارج شوند.

 

یکی از ایرادهای مهم موزه های صلح ما آن است که این موزه ها بیشتر زشتی های جنگ را به ما نشان می دهند اما موزه بخشایش کجاست؟ یا موزه دوستی کجاست؟ آیا موزه ای داریم که دوستی ها را کامل نشان دهد؟ باید در موزه های صلح سمبل‌های رفتارهای زیبا را نیز نشان دهیم و در این خصوص به مدلسازی و ارایه مدل های خوب نیازمندیم و می توانیم به گذشته برگردیم و جنبه های خوب و مثبت را برجسته سازیم.

 موضوع قصاص، دیه و عفو درمقابل مجازات ها در اسلام وجود دارد و مانند یک دبستان و دبیرستان و دانشگاه می باشند که هر سه لازم است اما بهترین حالت همان دانشگاه یا مرحله عفو است و همچنین در روابط بین کشورها و یا  دولت هایی که دارای مخاصمه و منازعه هستند باید ببینیم که آیا اصالت با دوستی است؟ و یا اصالت با جنگ است؟ و یا اصالت با عدالت است؟ اما در واقع در جنگ های بین الملل عدالت تنبیهی کارایی ندارد و معروف است که می‌گویند ایجاد عدالت بسیار در جنگ اول جهانی موجب جنگ دوم جهانی گردید و در واقع جنگ عادلانه جنگ تحمیلی است یکی از نکات مهم این است که اگر جامعه ای با شما جنگ ندارد نباید شما با او وارد جنگ شوید.

 امروزه آثار بسیار خوبی از سوی دکتر مصطفی محقق داماد و احمد پاکت چی در خصوص اخلاق جنگ وجود دارند و همچنین ما امروزه نیاز به بازنگری  دوباره تاریخ اسلام هستیم تا پیامبر اسلام پیامبر مغازی یا جنگها معرفی نگردد بلکه پیامبر صلح و دوستی معرفی شود و در واقع نقد، فکر و نهادسازی در این خصوص بسیار مهم هستند.

گفتنی است، دکتر محلاتی در پایان این نشست به تبادل نظر با حاضرین از جمله دانشجویان و اساتید  مختلف پرداخت.

گزارش از: بنیامین صادقی

منبع: روابط عمومی انجمن ایرانی روابط بین‌الملل
تاریخ انتشار: 1396/01/31 - 9:10
دیدگاه ها
شاید مهم ترین انتظار پراگماتیک از یک نهاد علمی- پژوهشی آن است که بیش از آن که تماشاگر ‏موجودیت و سپری شدن عمر خود باشد، در بهره برداری از فرصت ها و خلق آثار و نتایج مثبت، ‏کیاست و کفایت به خرج دهد.‏
شاید مهم ترین انتظار پراگماتیک از یک نهاد علمی- پژوهشی آن است که بیش از آن که تماشاگر ‏موجودیت و سپری شدن عمر خود باشد، در بهره برداری از فرصت ها و خلق آثار و نتایج مثبت، ‏کیاست و کفایت به خرج دهد.‏