English
اطلاعات تماس
 
تلفن: 81032220 021 98+
نمابر: 81032200 021 98+
آدرس دبیرخانه: تهران: کریمخان زند، نبش شهید عضدی(آبان شمالی)، پلاک 76 طبقه دوم، شماره 212 .............................................. کانال تلگرام : https://telegram.me/IISAchannel شماره پیام رسان: 09398897655
پست الکترونیکی: iisa.centraloffice@gmail.com
کد پستی: 1597633144
مشاهده خبر
در نخستین نشست واکاوی روابط ایران و چین مطرح شد: تصویر درست از آینده، امنیت مشارکتی، دروازه ورود به  منطقه، مشتری پایدار انرژی و صیانت از دارایی‌های استراتژیک

نخستین نشست از سلسله نشست‌های علمی با عنوان "واکاوی روابط ایران و چین؛ فرصت‌ها و چالش‌ها"، از سوی انجمن علمی ایرانی روابط بین‌الملل، از ساعت 16 تا 18 روز شنبه 28 تیرماه 1399 به‌صورت برخط و با حضور دکتر نوذر شفیعی استاد روابط بین‌الملل، پژوهشگر مسائل آسیای جنوبی و عضو اسبق کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی و دکتر سکینه ببری استادیار روابط بین‌الملل دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال با مدیریت دکتر ضیاءالدین صبوری رئیس انجمن برگزار شد.

مجامع علمی روابط دوجانبه ایران و چین را در چارچوب بازی برد-برد جستجو می‌کنند

در این نشست مجازی، ابتدا دکتر صبوری با اشاره به سابقه تاریخی روابط میان دو کشور ایران و چین و مجموعه تحقیقات و مطالعات انجام شده در دانشگاه‌ها و آثار منتشر شده در منابع علمی و پزوهشی و با بیان اینکه "جایگاه استراتژیک ایران در منطقه و اهمیت و جایگاه قدرت و نفوذ سیاسی و اقتصاد درحال رشد و جهانی شده چین در بررسی روابط دو کشور دارای اهمیت است"، اظهار داشت: آنچه این روزها تحت عنوان برنامه 25 ساله همکاری‌های راهبردی میان دو کشور ایرا ن و چین از آن یاد می‌شود، به سفر و دیدار 5 سال پیش شی جین پینگ رئیس جمهور چین از ایران در 11 تیرماه 1394(2005) برمی‌گردد که درست 11 روز قبل از امضای توافق‌نامه برجام انجام شد و طی آن مذاکراتی درخصوص یک توافق‌نامه راهبردی میان دوکشور صورت گرفت. در مذاکرات و بعداً در نسخه پیش‌نویس برنامه همکاری‌های راهبردی، مشارکت و گسترش همکاری‌های دوجانبه اقتصادی و تجاری در صنعت نفت، گاز، پتروشیمی، گردشگری، مناطق آزاد، همکاری‌های علمی و فناورانه و نظامی و دفاعی گنجانده شده است. آخرین نسخه این توافق‌های راهبردی سندی است که در تاریخ 3 تیر 99 در هیأت دولت مطرح و تأیید شده است.

وی افزود: این آمادگی چین برای همکاری‌های مدت‌دار، در قالب طرح راه ابریشم چین( یک کمربند، یک راه) است که از سال 2013 با 900 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در زیربناهای اقتصادی بیش از 60 کشور جهان از طریق احیای جاده ابریشم سنتی و راه ابریشم دریایی از سوی چین پی گرفته شده است.

دکتر صبوری سپس با اشاره به موافقت‌ها و مخالفت‌هایی که در فضای رسانه‌ای و محافل علمی با این طرح مطرح شده، گفت: موافقان طرح را در راستای کمک‌های اقتصادی و فنی چین به رشد و توسعه کشورها و مخالفان، آن را در راستای یک طرح استعماری به‌منظور نیل به هژمونی چین در آسیای شرقی و سپس جهان ارزیابی می‌کنند.

رئیس انجمن ایرانی روابط بین‌الملل در ادامه تأکید کرد: صرف‌نظر از مخالفت‌ها و موافقت‌های ابرازشده، مجامع علمی ازجمله انجمن‌های علمی درصدد بررسی و تحلیل علمی موضوع هستند و روابط دوجانبه میان دوکشور را از دریچه منافع ملی دو کشور جستجو و در چارچوب بازی برد-برد تحلیل و ارزیابی می‌کنند. در این نشست نیز تلاش‌ها معطوف فهم و درک درست و دقیق از لایه‌های پنهان و آشکار این اتفاق مهم است و توصیه‌ها و ملاحظات یا توصیه‌هایی که بپدر این نشست یا نشست‌های آتی مطرح و ارائه می‌شود، معطوف به تأمین منافع حداکثری برای ارتقای جایگاه ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی کشور و عزت‌مندی نظام است.

تصویر درستی از آینده داشته باشیم

در ادامه این نشست، دکتر نوذر شفیعی، با تأکید بر اینکه عنوان سند همکاری میان ایران و چین دقیقاً تحت عنوان "برنامه جامع راهبردی ایران و چین" است، این پرسش کلیدی را مطرح کرد که اساساً باید بدانیم که چرا چنین سندی میان ایران و چین لازم است که منعقد شود؟

وی با طرح پرسش دیگر که چرا با سابقه کمک‌های چین به ایران و عراق در طول جنگ تحمیلی 8 ساله چنین سندی لازم است، گفت: مقایسه حجم مبادلات تسلیحاتی میان چین و عراق به میزان بیش از 5 میلیارد دلار در مقابل حجم مبادلات تسلیحاتی میان چین و ایران به میزان 800/1 میلیارد دلار که مفهوم مشخصی را به ذهن متبادر می‌کند، نکته بسیار مهمی است که با وجود آن، باید درک کنیم که چرا انعقاد چنین توافق و سندی میان ایران و چین لازم است.

دکتر شفیعی سپس با یادآوری اینکه چین بیشترین قراردادها با غرب را داشته، به خروج ترامپ از برجام و تحمیل تحریم‌ای ظالمانه علیه ایران به عنوان یک رویداد مهم و قابل توجه اشاره کرد و از ضرورت حرکت به سمت شرق سخن گفت که دنیای آینده یا دنیای هژمونیک به رهبری چین است یا دوقطبی میان ایالات متحده و چین خواهد بود، لذا لازم است تصویر درستی از آینده داشته باشیم.

امنیت مشارکتی سود بیشتری را برای طرفین معادله تأمین می‌کند

سپس دکتر ببری با اشاره به دو دهه روابط راهبردی مین دو کشور ایران و چین که باحضور شرکت‌های چینی در صنایع بالادستی نفت و پتروشیمی رقم خورده، گفت: توجه به تحول نظام بین‌الملل و حفظ استقلال حمهوری اسلامی ایران دارای اهمیت استراتژیک است و تمامی فرایندها در مسیر مذاکرات و توافق‌ها، بایستی بتواند مصالح و منافع کشور را تأمین کند.

این استاد روابط بین‌الملل همچنین با اشاره به نوع نگاه چین به جهان و امنیت بین‌الملل، که در چارچوب امنیت مشارکتی مطرح و دنبال می‌شود، افزود: امنیت مشارکتی سود بیشتری را برای طرفین معادله تأمین می‌کند.

 

ایران برای چین به عنوان دروازه ورود به یک منطقه مطرح است

در بخش دیگر این نشست، دکتر نوذر شفیعی از پیمان مشارکت به عنوان ادبیات جدیدی در سیاست خارجی چین یاد کرد و گفت: این اصطلاح در ادبیات چینی به عنوان یک دستور کار چینی مطرح می‌شود که به مفهوم حرکت از عدم تعهد به سوی مشارکت است.

عضو اسبق کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در ادامه با یاداوری اینکه در سیاست خارجی چین سه دیدگاه عدم تعهد، تجدیدنظرطلبی و مشارکتی وجود دارد، گفت: دیدگاه میانه که نه به عدم تعهد و نه به اتحادهای نظامی در سیاست خارجی معتقد نیست، بیشتر به راه میانه از طریق سه مسیر شبه اتحاد، ائتلاف و پیمان‌های مشارکتی می‌اندیشد و معتقد است که پیمان‌های مشارکتی، به معنای برد-برد است.

دکتر شفیعی یادآور شد که چین اکنون با 180 کشور روابط دارد که از این میان، با 77 کشور پیمان مشارکت منعقد نموده است. در روابط با ایران نیز رویکرد چین بدلایل مختلف یک رویکرد مشارکتی است. شاخص‌هایی مهم ازجمله اینکه یک کشور تا چه حد شریک مناسب و سودآور می‌تواند باشد، یا به جه اندازه قابلیت تأمین امنیت انرژی دارد و از چه جایگاه ژئوپلیتیکی برخوردار است؟

وی با لحاظ شاخص‌های یادشده، گفت: ایران برای چین به عنوان دروازه ورود به یک منطقه مطرح است و از این منظر دارای اهمیت استراتژیک است و فهم اینکه چرا چین، اکنون ایران را برای پیمان مشارکت انتخاب کرده، از همین موضوع ناشی می‌شود.

 

چین برای ایران به عنوان یک مشتری ثابت و خریدار پایدار انرژی مطرح است

دکتر ببری نیز در بخشی از این نشست به فرصت‌های توافق پرداخت و دستور کار چینی برای مشارکت اقتصادی و تجاری با ایران با وجود محدودیت و تنگناهایی که تحریم‌ها برای فروش نفت خام برای ایران ایجاد کرده و همچنین رویکرد چین در مخالفت با یکجانبه‌گرایی چین پرداخت و تأکید کرد: چین برای ایران به عنوان یک مشتری ثابت و خریدار پایدار انرژی مطرح است.

عضو پیوسته انجمن ایرانی روابط بین‌الملل به چالش‌های توافق نیز اشاره کرده و نحوه اطلاع‌رسانی دستگاه دیپلماسی درخصوص سند را نیازمند تأمل بیشتر دانست و تأکید کرد: دستگاه دیپلماسی در این زمینه باید فعال‌تر برخورد کرده و ابعاد مختلف سند ازجمله بازه زمانی توافق و سند را برای افکار عمومی توجیه کند.

وی در همین زمینه به برخی عبارت‌ها و تعابیر مبهم در متن سند اشاره کرد که نیازمند ابهام‌زدایی است. به عنوان مثال، در متن سند صرفاٌ عزم طرفین برای مذاکره و گفتگوی طزفین در زمینه احداث و بهره‌برداری از مخازن نفت و پتروشیمی اشاره شده و به نتیجه اشاره‌ای نشده است. در خصوص اداره شهرهای مرزی نیز روش اجاره مبهم است و مشخص نیست که چرا و به چه منظور این روش انتخاب یا مورد توجه قرار گرفته است.

 

رویگردانی از غرب، نباید به قیمت از دست دادن دارایی‌های استراتژیک تمام شود

در بخش پایانی نشست، دکتر نوذر شفیعی با اشاره به اینکه سند دربرگیرنده کلیات و اصول است، تأکید کرد که نباید روح سند نادیده گرفته شود.

وی ادامه داد: دستگاه دیپلماسی با هر کشور بایستی به اندازه معینی پیوند داشته باشد و طرف‌های متنوع برای دستگاه دیپلماسی فرصت ایجاد می‌کند و تهدیدها را کاهش می‌دهد.

این استاد روابط بین‌الملل همچنین به دیپلماسی دام بدهی چین متذکر شد و سابقه نگران‌کننده در توافق‌های مشابه با برخی کشورها و ارائه وام به کشورها با سودهای بالا را که به دام بدهی تعبیر شده، بسیار مهم دانست.

وی اضافه کرد: در طرح جاده کمربند، بانک‌هایی را به وجود آورده‌اند که به کشورها وام می‌دهند تا مسیر تجارت چین را بازسازی و هموار کنند. در این جاده باید منفعت چین تأمین شود و کالاهای چینی گسترش پیدا کند.

دکتر نوذر شفیعی همچنین تأکید کرد: اجبار رویگردانی از غرب، نباید به قیمت از دست دادن دارایی‌های استراتژیک تمام شود.

 

ایران خود یک کشور انتخاب کننده است و منافع راهبردی خود را تعقیب خواهد کرد

در پایان این نشست، رئیس انجمن روابط بین‌الملل ضمن تشکر از استادان مشارکت‌کننده و حضور مجازی علاقمندان و اعضای انجمن در مباحث مطرح‌شده تقدیر کرد و در جمع‌بندی نشست، این نکته کلیدی را مورد تأکید قرار داد که نگاه چین به ایران نگاهی راهبردی است و در نقطه مقابل نیز نگاه ایران به چین تابعی از نگاه سیستمیک در سلسله مراتب نظام بین‌الملل است که باید با معیار تأمین منافع و مصالح ملی کشور دنبال شود. در این مسیر قطعاً ایران خود یک کشور انتخاب کننده است که با تصمیم درست در لحظه درست، منافع راهبردی خود را با نگاه باز و و هوشمندانه تعقیب خواهد کرد.

گفتنی است، انجمن ایرانی روابط بین‌الملل، مبحث واکاوی روابط ایران و چین را در نشست‌های آتی با استادان دیگر دنبال خواهد کرد. 

منبع: روابط عمومی انجمن
تاریخ انتشار: 1399/05/06 - 10:45
دیدگاه ها
شاید مهم ترین انتظار پراگماتیک از یک نهاد علمی- پژوهشی آن است که بیش از آن که تماشاگر ‏موجودیت و سپری شدن عمر خود باشد، در بهره برداری از فرصت ها و خلق آثار و نتایج مثبت، ‏کیاست و کفایت به خرج دهد.‏
شاید مهم ترین انتظار پراگماتیک از یک نهاد علمی- پژوهشی آن است که بیش از آن که تماشاگر ‏موجودیت و سپری شدن عمر خود باشد، در بهره برداری از فرصت ها و خلق آثار و نتایج مثبت، ‏کیاست و کفایت به خرج دهد.‏