English
اطلاعات تماس
 
تلفن: 81032220 021 98+
نمابر: 81032200 021 98+
آدرس دبیرخانه: تهران: کریمخان زند، نبش شهید عضدی(آبان شمالی)، پلاک 76 طبقه دوم، شماره 212 .............................................. کانال تلگرام : https://telegram.me/IISAchannel شماره پیام رسان: 09398897655
پست الکترونیکی: iisa.centraloffice@gmail.com
کد پستی: 1597633144
مشاهده خبر
گزارش دومین "پیش‌نشست" دهمین همایش انجمن علمی ایرانی روابط بین‌الملل باعنوان "نظام بین‌الملل و نظم‌های در حال ظهور"

دومین "پیش‌نشست" دهمین همایش سالیانه انجمن علمی ایرانی روابط بین‌الملل با عنوان «نظام بین‌الملل و نظم‌های در حال ظهور»، عصر روز چهارشنبه ۱۸دی ماه ۱۳۹۸ در محل موسسه مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران، با حضور رئیس و اعضای هیأت مدیره انجمن، دبیران علمی و اجرایی همایش، مدیرعامل مؤسسه مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران و جمعی از دانش‌پژوهان علوم سیاسی و روابط بین‌الملل برگزار شد.

به گزارش دبیرخانه همایش، در ابتدای این پیش‌نشست، دکتر ضیاءالدین صبوری رئیس انجمن ایرانی روابط بین‌الملل در سخنانی ضمن تشریح اهداف همایش مشترک و پیش‌نشست، روند تکامل نظم‌های نوین براساس دینامیسم قدرت، نفوذ و تأثیر در سطوح مختلف ملی، منطقه‌ای و جهانی را مورد توجه قرار داد و از پژوهشگران و دانش‌پژوهان حوزه روابط بین‌الملل خواست که با بررسی‌ها و کاوش‌های علمی، زمینه‌های فهم درست از روندهای جاری و پیش‌رو در فرایند تطور و تکامل نظم‌ها در سطوح یادشده را فراهم نمایند تا تصمیم‌سازان و تصیم‌گیران حوزه سیاست خارجی و امنیت ملی را در صورت‌بندی سیاست‌های جاری و رویکردهای آینده‌نگرانه در مسیر تأمین منافع ملی کشور یاری کرده باشیم.

همچنین دکتر عابد جعفری مدیرعامل مؤسسه ابرار معاصر و دکتر زهره پوستین‌چی دبیر علمی همایش، طی سخنانی به ابعاد دیگری از چرایی و اهداف برگزاری همایش در راستای هم‌افزایی‌های علمی پرداختند.

در ادامه، دکتر آناهیتا معتضدراد دبیر اجرایی همایش ضمن تقدیر از همراهی موسسه مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران در برگزاری این پیش‌نشست اظهار داشت: با توجه به موضوعیت محور دوم مبنی بر "نظام‌های پس از جنگ سرد در عرصه بین‌الملل"، می‌توان دو پارادیم حاکم بر نظام بین‌الملل در نیمه دوم قرن بیستم و نیمه اول قرن 21 را به لحاظ ماهیت تفکیک نمود؛ پارادایم ایمنی‌شناختی (Immunogical) که جنگ سرد تابع آن بود و بر اساس این پارادایم، گزاره‌هایی همانند "جنگ، دوست و دشمن، خویشتن و دیگری و درون و بیرون، حمله و دفاع"، ازگزاره‌های اصلی آن بودند. لذا مبارزه یا اقدام بازدارنده با هر چیز بیگانه‌ای صورت می‌گرفت و حتی اگر بیگانه هیچ خطری هم نداشت، به خاطر "دیگر بودگی‌اش" باید حذف می‌شد.

دکتر معتضدراد عضو هیات مدیره انجمن روابط بین‌الملل ادامه داد: جامعه قرن ۲۰ "جامعه‌ای انضباطی"بود که با تکیه بر مقررات صلب، بهنجار را از ناهنجار جدا می‌ساخت. اما جامعه قرن ۲۱ جامعه‌ای "دستاورد سالار" و مقررات‌زدا است که با محوریت انسان‌های خودفرمان، "دیگر بودگی" جایش را به "تفاوت" می‌دهد. لذا بیگانه جای خود را به غریبه جذاب می‌دهد که دیگر یک ابژه ایمنی‌شناختی نیست.بر همین اساس، "مهاجران و آوارگان" دیگر خطر و تهدید نیستند؛ بلکه باری بر دوش هستند که باید به لحاظ انسان‌دوستی مدیریت شوند.

وی افزود: سوژه دستاوردخواه در قرن ۲۱ از هر نمونه بیرونی سلطه که او را به کار وادارد، رهاست؛ چه برسد به آنکه استثمار کند. درواقع، او ارباب و آقای خود است؛ هرچند که این زوال سلطه به معنا و مفهوم آزادی نیست.

براساس این گزارش، نخستین مقاله پیش‌نشست دوم، با عنوان «نقش و جایگاه ایران و روسیه به‌عنوان بازیگران جهانی در عرصه خاورمیانه (۲۰۱۱-۲۰۱۹)» توسط دکتر احسان اعجازی دانش‌آموخته رشته روابط بین‌الملل دانشگاه گیلان ارائه شد که براساس مکتب نئورئالیسم کیندرمان، موقعیت هژمونیک آمریکا در منطقه را به‌عنوان مسأله تحقیق مورد بررسی قرار داده است. وی در این مقاله که برپایه تحلیل خوشه‌ای به نگارش درآمده، نیاز به موازنه‌گر منطقه‌ای را در تحلیل سیستمی، ایران و روسیه به‌عنوان دوکشور و قدرت منطقه‌ای را در تحلیل برداشت، منافع متصور و مورد پیگیری توسط ایران و روسیه در منطقه را در تحلیل منافع، مقایسه قدرت نظامی ایران و روسیه را در تحلیل قدرت، ارزش‌ها و هنجارهای مورد توجه هرکدام از دو قدرت ایران و روسیه را در تحلیل هنجارها، بررسی ماتریکس پراکنده حاصل از شبکه‌ای از علت‌ها در تحلیل ساختاری و در نهایت، مجموعه‌ای از نشانه‌های رفتاری در اقدامات و تحرکات دو کشور مورد بررسی در قبال آمریکا در منطقه را در تحلیل رفتار مورد توجه قرار داده است.

دکتر اعجازی در پایان این مقاله نتیجه‌گیری کرد که روسیه و ایران براساس برداشت‌های رهبران و هنجارهای دوکشور و غضای سیستمی منطقه خاورمیانه، ایالات متحده آمریکا را به‌عنوان تهدید مشترک شناخته و درنتیجه، موازنه‌سازی در منطقه را در پیش گرفته‌اند که شروع آن نیز از همکاری در صحنه نبرد سوریه بوده است. لذا بر مبنای این منطق و تحلیل خوشه‌ای صورت گرفته، هدف دو کشور ایران و روسیه در این موازنه‌سازی، ار بین بردن هژمونی منطقه‌ای آمریکا و ایجاد نظم جدید در منطقه است.

مقاله دیگر ارائه شده در این پیش‌نشست، مقاله یوسف شاه‌محمدی دانشجوی دکتری روابط بین‌الملل دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب با عنوان «تأثیر رویکرد سیاست خارجی ترامپ بر تحول ساختار نظام بین‌الملل» بود که با ارائه تحلیلی از تاریخ سیاست خارجی ایالات متحده و روند پوست‌اندازی رئالیستی در منطقه پس از 11 سپتامبر و دسترسی آن به سایر مناطق پرداخت و تشریح کرد که سیاست خارجی آمریکا چگونه به نوعی برداشت خاص از قدرت که تأکید بیشتری بر قدرت اقتصادی در مقایسه با سایر ابعاد قدرت دارد، منتهی شده و با بهره‌گیری از اصول مکتب جکسونیم و هامیلتونیسم، نوانزواگرایی متأثر از نئومحافظه‌کاران برتری‌طلب را در مرکز عمل و رفتار سیاست خارجی خود قرار داده و با رهبری ترامپ، صیانت از هژمونی آمریکا و حمایت‌گرایی را در رأس اهداف تعقیب می‌کند.

شاه‌محمدی در ادامه بیان کرد که در نتیجه این برداشت و رویکرد آمریکا، پیامدهایی ازجمله افزایش رفتارهای خودخواهانه دولت‌های دیگر، کاهش سطح همکاری‌های بین‌المللی، افزایش روند جهانی‌زدایی، افزایش اهمیت قدرت سخت، شکنندگی نظم بین‌المللی، کاهش اهمیت نهادها در حقوق بین‌الملل، کاهش نقش دلار در مبادلات اقتصادی جهان، شکل‌گیری مسابقه تسلیحات نظامی، توسعه صنایع نظامی، تشدید ترتیبات امنیت جمعی و درنهایت، افزایش منازعات در منطقه را به همراه داشته است.

 

در ادامه دکتر سکینه ببری گنبد، استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین‌الملل دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد، واحد تهران شمال در مقاله‌ای باعنوان «از مناطق امنیتی پساجنگ سرد تا الزامات"همکاری امنیتی" در تنگه هرمز»، ایجاد شبکه‌ای از روابط امنیتی و در نتیجه تشکیل منطقه امنیتی را به عنوان مسأله خود مورد توجه قرار داده و با استفاده از الگوی دوستی و دشمنی مکتب کپنهاک، غیرامنیتی کردن منطقه هرمز در ایده صلح هرمز را بررسی کرد.

وی با اشاره به اینکه امنیت در نظریه‌های مختلف رئالیستی، لیبرالیستی، انتقادی و سازه‌انگارانه مقاصد و مفاهیم متفاوتی دارد و از منظر سازه‌انگاری به مهفوم کاهش تهدیدها نسبت به ارزش‌های تثبیت‌شده در طول زمان است که مردم در کانون این امنیت قرار دارند. همچنانکه مسأله امنیت در پویش امنیتی/غیرامنیتی کردن به طیفی از مسائل مختلف از منازعات مسلحانه، تهدیدات بهداشتی، فقر تا امنیت انسانی گسترده است.

این عضو انجمن روابط بین‌الملل سپس با استفاده از نظریه منطقه امنیتی بری بوزان، سه سطحمیانیدر درک مفهوم امنیت را مورد اشاره قرار داده و در این بررسی خود، مرز به‌عنوان عامل جداکننده، ساختار آنارشیک نظام بین‌الملل، قطب به‌عنوان توزیع‌کننده قدرت و ساخت اجتماعی را مهم یاد کرد و در شکل استاندارد مجموعه امنیتی، به تبیین برخی مؤلفه‌ها از جمله رقابت، توازن قدرت، ائتلاف میان قدرت‌های منطقه و نفوذ خارجی پرداخت و در بررسی الگوی دوستی و دشمنی، منابع مادی شامل اختلافات مرزی و ژئوپلیتیکی و رثابت برای سلطه و منابع معنوی شامل حوزه تمدنی و تاریخی مشترک، ایدئولوژی‌های متعارض و اقلیت‌های قومی و مذهبی را ازجمله پارامترهای تعیین‌کننده مطرح کرد.

دکتر ببری گنبد در نتیجه‌گیری، از دشواری‌های ایده صلح هرمز بر پایه ریشه‌کن کردن تروریسم و همکاری‌های منطقه‌ای را حضور پیوسته معمای امنیت در جغرافیایی دانست که غیرامنیتی نمی‌شود و افزود: ایران بر مبنای شواهد تاریخی، در بعد دوستی در برابر مسأله عمان و قطر، در بعد دشمنی در برابر مسأله عربستان و بحرین و در بعد دوستی و دشمنی در برابر مسأله امارات و کویت قرار دارد و امیدهای طرح هرمز براساس این تقسیم‌بندی قابل تبیین است.

آخرین مقاله این پیش‌نشست، با عنوان «تحولات استراتژی‌های ایالات متحده آمریکا نسبت به موضوع افغانستان در دوران پساطالبان و تأثیرات آن بر نظم‌های امنیتی مناطق پیرامونی»، توسط دکتر مجتبی نوروزی معاون مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و دانش‌آموختهدکتری مطالعات منطقه‌ای از دانشگاه تهران ارائه شد که با نگاهی به تاریخ با فراز و نشیب و خونین و مشقت‌بار افعانستان به عنوان یکی منطقه حائل در مرکز استراتژی‌های امنیتی آمریکا که مانع سرریز شدن مسائل امنیتی میان دو منطقه آسیاس جنوبی و آسیای مرکزی شده است، تأثیر و تأثر حضور مستقیم نیروهای ایالات متحده و ناتو از دوره بوش و اوباما تا دوره ترامپ را نسبت به منازعات امنیتی منطقه مورد تحلیل قرار داد.

گفتنی است در پایان این نشست، تعدادی از اعضای انجمن ایرانی روابط بین‌الملل به طرح پرسش‌ها دیدگاه‌ها و نقطه‌نظرات خود درخصوص مقالات ارائه شده پرداختند. در همین بخش از پیش‌نشست، نویسندگان مقالات نیز پاسخ‌هایی به پرسش‌ها و دیدگاه‌های مطرح‌شده ارائه کردند.

منبع: روابط عمومی انجمن
تاریخ انتشار: 1398/10/22 - 14:53
دیدگاه ها
شاید مهم ترین انتظار پراگماتیک از یک نهاد علمی- پژوهشی آن است که بیش از آن که تماشاگر ‏موجودیت و سپری شدن عمر خود باشد، در بهره برداری از فرصت ها و خلق آثار و نتایج مثبت، ‏کیاست و کفایت به خرج دهد.‏
شاید مهم ترین انتظار پراگماتیک از یک نهاد علمی- پژوهشی آن است که بیش از آن که تماشاگر ‏موجودیت و سپری شدن عمر خود باشد، در بهره برداری از فرصت ها و خلق آثار و نتایج مثبت، ‏کیاست و کفایت به خرج دهد.‏