English
اطلاعات تماس
 
تلفن: 81032220 021 98+
نمابر: 81032200 021 98+
آدرس دبیرخانه: تهران: کریمخان زند، نبش شهید عضدی(آبان شمالی)، پلاک 76 طبقه دوم، شماره 212 .............................................. کانال تلگرام : https://telegram.me/IISAchannel شماره پیام رسان: 09398897655
پست الکترونیکی: iisa.centraloffice@gmail.com
کد پستی: 1597633141
مشاهده جزئیات

1397/10/03 - 15:50

*دکتر ضیاالدین صبوری

ترامپ با روحیه ساختارشکنانه مدام به دنبال رو کردن کارت جدید در بازی سیاست است و همواره برخلاف انتظارها و رویه‌های جاریِ سیاسی عمل می‌کند. رییس‌جمهوری امریکا دایم به دنبال جلب‌توجه است و تمایل دارد در تیتر اصلی رسانه‌ها و کانون‌های جهانی بحث و گفت ‌وگو قرار گیرد.

برای همین است که مدام تصمیمات سریع و خارج از انتظار می‌گیرد. تصمیم اخیر دونالد ترامپ مبنی بر خروج فوری نیروهای حاضر امریکایی در سوریه؛ از جمله رفتار‌های سیاسی او است که بار دیگر شگفتی ناظران سیاسی را برانگیخته است. شگفتی ماجرا از این قرار است که درست دو هفته پیش جان بولتون مشاور ویژه امنیتی ترامپ در توییتی از تداوم حضور دو هزار نیروی حاضر امریکایی در سوریه تا زمان خارج شدن کامل نیروهای ایرانی حاضر در سوریه خبر داده بود.

بولتون با ادعای اینکه ایران به دنبال حضوری بلندمدت در سوریه است، با تاکید بر ادامه حضور نیروهای امریکایی در سوریه از تلاش‌ها برای تقویت جریان‌های حمایتی امریکا در سوریه نظیر کردها و ائتلاف دموکراتیک سوریه سخن رانده بود. معناداری رفتار ترامپ زمانی بیشتر می‌شود که مایک پمپئو وزیر خارجه امریکا گامی فراتر نهاده بود و اساسا یکی از بندهای 12 گانه درخواستی‌اش را از ایران برای برجام به حضور ایران در سوریه اختصاص داده بود. رییس دستگاه دیپلماسی امریکا، با تاکید بر اینکه امریکا پیشگام مقابله با فعالیت‌های منطقه‌ای ایران در سوریه، یمن و لبنان است؛ او یکی از اولویت‌های سیاست کشورش را کنترل ایران در منطقه اعلام کرده بود.

از این منظر داستان اعلام خروج نیروهای امریکایی از سوریه ابهام بیشتری به خود می‌گیرد و اینکه ترامپ در میان خیل عظیمی از مخالفت‌ها در داخل چگونه دست به یک چنین تصمیمی عجولانه زده است جای سوال دارد. پس‌لرزه‌های تصمیم ترامپ خیلی زود خودش را با متن استعفانامه جیمز متیس وزیر دفاع امریکا نشان داد. وزیر دفاع امریکا در نامه استعفای خود تصریح کرده است که از آنجا که حق رییس‌جمهوری است که وزیر دفاعی همسو با دیدگاه‌های خودش داشته باشد؛ تصمیم به ترک وزارت دفاع امریکا گرفته است. ژنرال متیس گرچه در نامه استعفایی‌اش به اختلافش با ترامپ با سر مساله سوریه اشاره نکرده اما پرواضح است که موضوع سوریه یکی از مهم‌ترین محورهای اختلافی وزیر دفاع با ترامپ بود. مساله‌ای که چاک شومر رهبر دموکرات‌ها در سنا به آن اشاره می‌کند که ژنرال متیس به خاطر دو موضوع سوریه و دیوار مرزی با مکزیک از کابینه ترامپ کنار رفت.

دامنه مخالفت‌ها به رفتار ترامپ در رابطه با سوریه طیف گسترده‌ای را در داخل امریکا در بر می‌گیرد. لیندسی گراهام از اعضای بانفوذ جمهوری خواه سنای امریکا اعلام کرده که طرح رییس‌جمهوری برای خروج از سوریه اشتباهی استراتژیک برای منافع درازمدت امریکا در منطقه است و این تصمیم نتیجه‌ای جز بازگشت تندروهای داعش مسلک به سوریه نخواهد داشت. از سوی دیگر ایران و روسیه از فردای خروج نیروهای امریکایی، موقعیتی به مراتب قوی‌تر و سازمان‌یافته‌تر خواهند یافت. به‌طور کلی این باور در میان نخبگان امریکایی شکل گرفته که ترامپ شب می‌خوابد و صبح تصمیم بزرگ برای مردم امریکا و جهان می‌گیرد و این عین بی خردی است.

امریکا در گذشته قربانی چنین تصمیمات شتابزده شده است. تحولات امروز افغانستان و عراق گویای همین امر است. ترامپ بی‌توجه به عمق واقعیت‌ها و پیچیدگی بحران در سوریه و صرفا با تصوری خام اندیشانه، راهبرد خروج از سوریه را در پیش گرفته است. این راهبرد باعث به هم خوردن موازنه قدرت در سوریه می‌شود. هم اکنون گروه‌های مبارزه‌جوی کرد چشم‌انتظار کمک‌های مالی و لجستیکی امریکا هستند و این گروه‌ها از چند سو، بعضی از سوی ارتش سوریه، داعش و دولت ترکیه در فشار هستند.

از این رو اولین پیامد خروج امریکا، تضعیف موقعیت کردها خواهد بود. ترکیه اعلام کرده که عملیات بزرگی را در آینده‌ای نزدیک علیه یگان‌های مدافع خلق آغاز خواهد کرد. اظهارات وزیر دفاع ترکیه مبنی بر اینکه نیروهای مبارزه‌جوی کرد به وقتش در خندق‌های‌شان دفن خواهند شد، نشانگر عمق خصومت آنکارا با این جریان‌هاست و نشان می‌دهد که دولت ترکیه مترصد فرصتی است برای زدن ضربه نهایی به این گروه‌ها. نیروهای دموکراتیک سوریه (اس‌دی‌اف) هم در بیانیه‌ای اعلام کرده که خلأ نظامی به وجود آمده باعث گیر افتادن نیروهای ائتلاف میان دو جبهه متخاصم می‌شود.

داعش در شرق سوریه هنوز حضوری اثرگذار دارد و بنا به آخرین گزارش‌ها نیرویی حدود 5 هزار رزم دیده را در اختیار دارد؛ برای همین خروح امریکا بهترین فرصت برای این جریان تندرو برای بازگشت به فضای سرزمینی سوریه خواهد بود. برای همین تصمیم ترامپ علاوه بر اینکه با واکنش تند و منفی اعضای کنگره مواجه شد برای سران اسراییل نیز غافگیرکننده بود.

مقامات تل‌آویو حداقل انتظار داشتند که نیروهای امریکایی تا خروج کامل نیروهای ایرانی در سوریه حضور یابند. برای همین نتانیاهو از موضعی محتاطانه و البته از سر ناخشنودی از تلاشش برای محدودسازی بیشتر نیروهای ایرانی در سوریه سخن می‌گوید اما پیداست که نگرانی این رژیم بالا رفته و اینکه فردای تحولات در سوریه بدون حضور امریکایی‌ها به چه سمتی خواهد رفت، سران صهیونیستی را به موضعی منفعلانه سوق داده است.

با عطف به طیف مخالفت‌ها و البته تجربه تصمیم ترامپ در فروردین ماه سال جاری که در آن موقع هم بر خروج از سوریه تاکید کرده بود، باید نسبت به تصمیم ترامپ محتاطانه عمل کرد و به انتظار رفتار عملی دولت امریکا نشست. ترامپ نشان داده که مرد عمل نیست و بیشتر تمایل دارد با تصمیمات عجیب و غریبش نگاه‌ها در جهان را به خود معطوف کند و بزرگی کار و تصمیمش را به رخ جهانیان بکشد.

* رئیس انجمن ایرانی روابط بین الملل

 

منبع : تحریریه مجله الکترونیکی انجمن ایرانی روابط بین الملل
تعداد بازدید : 83
تاریخ انتشار : 1397/10/03 - 15:50
دیدگاه ها
شاید مهم ترین انتظار پراگماتیک از یک نهاد علمی- پژوهشی آن است که بیش از آن که تماشاگر ‏موجودیت و سپری شدن عمر خود باشد، در بهره برداری از فرصت ها و خلق آثار و نتایج مثبت، ‏کیاست و کفایت به خرج دهد.‏
شاید مهم ترین انتظار پراگماتیک از یک نهاد علمی- پژوهشی آن است که بیش از آن که تماشاگر ‏موجودیت و سپری شدن عمر خود باشد، در بهره برداری از فرصت ها و خلق آثار و نتایج مثبت، ‏کیاست و کفایت به خرج دهد.‏